धुलो र पसिना बाट जन्मिएको नेतृ: सुजन दुमजन लामाको उदय र सुनसरी–२ को भविष्य

नेपालमा वास्तविक नेतृत्व प्रायः सुखिला सम्मेलन कक्ष वा एअर कन्डिसन हलमा जन्मिँदैनन्। नेतृत्व त्यहाँ जन्मिन्छ जहाँ गाउँको धुलो उडिरहेको हुन्छ, भीडभाडको बजारको कोलाहल हुन्छ, र मेहनतलाई नै धर्म मान्ने परिवारको आँगनमा दैनिक सङ्घर्ष चलिरहेको हुन्छ।

 

सुनसरीको माटो र यहाँको समाजको नाडी छाम्‍न सक्ने सुजन दुमजन लामाको कथा ठ्याक्कै त्यहीँबाट सुरु हुन्छ।
सन् १९८५ मा जन्मिएका सुजनको रगतमै सेवा र राजनीतिका संस्कार बगिरहेको छ।

 

उनका पिता भक्त लामाले केवल पदका लागि राजनीति गरेनन्।
उनी मजदुरका आवाज थिए, किसानका सङ्गठक थिए, र भुइँतहका ती वडाहरूका प्रतिनिधि थिए जसले सिंहदरबारभन्दा अघि खेत–खलिहान र मजदुरको पसिनालाई राजनीति मान्थे।
राजनीतिक दरबारभन्दा पहिले गाउँको लाइन, खेतको मैलो बाटो र गाउँलेको घामपानी भोगाइ नै राजनीति हो भन्ने पाठ सुजनले आफ्नै घरबाट सिके।

 

उनकी आमा कला लामाले धैर्य, इमानदारी र सहनशीलताको जुन जग घरभित्र राखिन्, आज त्यही सुजनको व्यक्तित्वको मुख्य आधार बनेको छ।
उनको बाल्यकाल त्यतिबेला बित्यो जब वरिपरि समाज बिस्तारै परिवर्तन हुँदै थियो।
गाउँहरू सहरमा बदलिँदै गर्दा, खुला खेतहरू सडक र पसलले बिस्तारै ढाकिँदै जाँदा उनले विकासको केवल भौतिक रूप मात्र देखेनन्, त्यससँगै समाजले भोगिरहेको असमानता र अन्धकार पनि नजिकबाट महसुस गरे।

 

सहरीकरणको तीव्र लहरसँगै सुनसरी र आसपासका क्षेत्रमा धेरै युवाहरू लागूऔषधको जालो, हिंसा र ग्याङ–संस्कृतिमा फस्दै गए।
जब धेरैका लागि यी विषय केवल समाचारको हेडलाइन बनेर सीमित थिए, सुजनका लागि भने यो व्यक्तिगत छटपटी र चिन्ताको विषय बन्यो।
उनी औपचारिक राजनीतिमा प्रवेश गर्नु अघि नै युवाको पुनर्स्थापना, परामर्श र उनीहरूलाई सही बाटोमा फर्काउने काममा सक्रिय भए।
यो कुनै चुनावी चाल होइन, आफ्नो समुदायको भविष्य जोखिममा परेको देखेर एक जिम्मेवार युवा नागरिकले गरेको स्वाभाविक सक्रियता थियो।

 

सुनसरी क्षेत्र नं. २ का लागि सुजनको राजनीतिक चेतना र समय–सापेक्ष एजेन्डा विशेष महत्वका छन्।
उनका लागि युवा केवल तथ्यांक वा ‘भोट बैंक’ होइनन्, राष्ट्रको मेरुदण्ड हुन्।
आज यो क्षेत्रमा हजारौं युवा रोजगारी र अवसरको खोजीमा खाडी मुलुक र अन्य देशतिर बेचिइरहेका छन्, जसले गर्दा हाम्रा गाउँहरू ऊर्जा–विहीन, घरहरू छोराछोरी–विहीन बन्दै गएका छन्।
सुजनको मूल राजनीतिक एजेन्डा यही पलायन चक्र तोड्नु हो।

 

उनी विश्वास गर्छन्, अवसर कहाँ छ भनेर मात्र हेर्ने होइन, जहाँ मानिस छन् त्यहीँ अवसर सिर्जना गर्नुपर्छ।
कृषिलाई उद्योगसँग जोड्ने र ‘एग्रो–इन्डस्ट्री’ को अवधारणा अघि सार्दै, युवालाई कच्चा पदार्थको उत्पादनदेखि प्रशोधन र बजार व्यवस्थासम्मको सम्पूर्ण शृङ्खलामा सहभागी गराउने उनको ठोस कार्ययोजना छ।

उनको सोचमा विकास भनेको केवल बाटो, भवन र विजुलीजस्ता संरचनामा सीमित हुँदैन; विकास भनेको नागरिकको जीवनस्तरमा आएको गुणात्मक परिवर्तन हो।

 

सुनसरी–२ को अर्को जटिल समस्या अव्यवस्थित ढल प्रणाली र वर्षायाममा हुने डुबान हो, जसले विशेषगरी इटहरी र वरपरका क्षेत्रलाई वर्षौँदेखि सताइरहेको छ।​
सुजनका अनुसार यसलाई ‘टालटुले’ मर्मतले हैन, प्राविधिक पक्षलाई ध्यानमा राखेर वैज्ञानिक ढल निकास योजना, नक्साङ्कन (mapping) र दीर्घकालीन पूर्वाधार निर्माणमार्फत मात्र समाधान गर्न सकिन्छ।
उनको दृष्टिमा विकासले बाढी आएपछि पानी फाल्ने होइन, बाढी नै नआओस् भनेर पूर्वाधार तयार गर्ने सोच बोक्नुपर्ने छ।

यस्तै, यस क्षेत्रलाई क्षेत्रीय शैक्षिक र स्वास्थ्य ‘हब’ को रुपमा विकास गर्ने उनीहरूको दीर्घकालीन भिजन छ।​
धरान र विराटनगरजस्ता ठूला शहरबीच अवस्थित सुनसरी–२ ले गुणस्तरीय शिक्षा र सुलभ स्वास्थ्य सेवामा फड्को मार्न सके यहाँका नागरिकले सामान्य उपचारका लागि पनि टाढासम्म धाउनु पर्ने अवस्था धेरै हदसम्म घट्न सक्छ।

 

अन्ततः, सुजन दुमजन लामाको राजनीति दूरीबाट हेरेर होइन, धरातलबाट जन्मिएको हो।
उनी जनता का समस्या केवल सुन्ने नेता होइनन्; ती समस्यासँगै बाँच्ने, त्यसको पीडा बुभ्ने र समाधानका लागि संस्थागत रूपमा जुध्ने प्रकारका नेतृ हुन्।
उनको जीवनकथा एक ठूलो नेपाली यथार्थको प्रतिविम्ब हो, जहाँ साँचो नेताले कुनै चमत्कारको दाबी गर्दैन, बरु इमानदार प्रयास र लगातारको यात्राको मात्रै वाचा गर्छ।

 

सुनसरी–२ आज विकासको निर्णायक मोडमा उभिएको छ।​
यस्तो बेला सुजन आफूलाई यस्तो प्रतिनिधि (तिनिधि) को रूपमा प्रस्तुत गर्छन्, जो यहाँ बस्छन्, यहीँको माटोमा काम गर्छन्, जनतासँगै हिँड्छन् र उनीहरूको सुन्ने मात्र होइन, समाधान खोज्न पनि अग्रपङ्क्तिमा उभिन्छन्।
ताकि आगामी पुस्ताले आफ्नै घर र माटो छोडेर भविष्य खोज्न परदेशतिर भौतारिनु नपरोस्।